θέσεις πάνω στο ταξικό ζήτημα, το έθνος και την κρίση


Το παρόν κείμενο αποτελεί το σημειωματάριο της αυτόνομης πρωτοβουλίας ενάντια στην λήθη κατά την διάρκεια συζητήσεων αυτομόρφωσης πάνω στο ταξικό ζήτημα, το εθνικό και την καπιταλιστική κρίση. Θα προτιμούσαμε αν οι αναγνώστες του κειμένου δεν το εκλάβουν ως μια ολοκληρωμένη ανάλυση της συγκυρίας, αλλά ως μια προσπάθεια καταγραφής βασικών ερωτημάτων της εποχής.

– Η εποχή που ζούμε χαρακτηρίζεται δίχως καμιά δεύτερη σκέψη και αμφιβολία από την χειρότερη οικονομική κρίση στην ιστορία του καπιταλισμού μετά την λήξη του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου. Ακόμα και τα πιο βασικά ανθρώπινα δικαιώματα – παραχωρήσεις όπως τα είχαμε συνδέσει με τον πολιτισμό τις προηγούμενες δεκαετίες αμφισβητούνται. Η δομική κρίση του καπιταλιστικού συστήματος παρασύρει εκατομμύρια ανθρώπους στην εξαθλίωση ενώ μπαίνει σε αμφισβήτηση ακόμα και η ίδια τους η ύπαρξη. Ποτέ άλλοτε από την λήξη του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου και τις μέρες φρίκης της shoah, δεν μπήκε τόσο καθαρά το ζήτημα της καταστροφής του πολιτισμού, μιας μορφής σύγχρονης εξαθλίωσης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού – κυρίως αυτούς που συχνά ονομάζουμε ξένα σώματα .

– Η ανθρωπότητα, αντί να περάσει σε μια πραγματικά ανθρώπινη κατάσταση, βουλιάζει όλο και περισσότερο σε ένα νέο είδος βαρβαρότητας. Η “εικονική πρόοδος” μετά το ολοκαύτωμα, που ήρθε με την όλο και μεγαλύτερη παραγωγή εμπορευμάτων και την τεχνολογική ανάπτυξη, αντιστρέφεται σε οπισθοδρόμηση. Μαζί με την πληθώρα αγαθών που κατανέμονται στις μάζες, ξαναγεννιέται και η διεθνής απειλή του φασισμού.

– Η πραγματοποίηση των θαλάμων αερίων και της μαζικής εξόντωσης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, μας υπενθυμίζει πάντα ότι κάτι τέτοιο μπορεί να επαναληφθεί. Ελάχιστοι είναι αυτοί όμως και μέσα στην αριστερά που επιλέγουν μια ξεκάθαρη θέση – αντίθεση στον εθνικοσοσιαλισμό από μια αντεθνική σκοπιά

– Ο καπιταλισμός ως ένα σύστημα εκμεταλλευτικής οργάνωσης της εργασίας και της ατομικής ιδιοκτησίας μπαίνει σε μια νέα φάση ιστορικά. Η ανάγκη αναδιαπραγμάτευσης του κόστους της εργατικής δύναμης προς όφελος του, μια σχέση που εμείς ονομάζουμε «αφηρημένη εργασία» έχει σε αυτό το πεδίο της ανάλυσης μας πρωταγωνιστική θέση. Με τον όρο αφηρημένη εργασία εννοούμε πάντα τον Μαρξικό ορισμό για την εργασία στον καπιταλισμό. Όταν δηλαδή το προϊόν της ανθρώπινης εργασίας γίνεται εμπόρευμα και αποκτά δύο όψεις, αξία χρήσης και αξία που εκφράζεται με την ανταλλακτική του αξία, η εργασία που το παράγει αποκτά και αυτή δύο όψεις, συγκεκριμένη εργασία που παράγει την αξία χρήσης και αφηρημένη εργασία που παράγει και αποτελεί την έκφραση, την «ουσία της αξίας»(substance of value).

Σε γενικές γραμμές θα μπορούσε να πει κανείς πωςτο πέρασμα από την εποχή του κευνσιανισμού της καπιταλιστικής ανάπτυξης στον νεοφιλελευθερισμό και το τέλος της, αφήνει ένα μεγάλο κενό στην οικονομική στρατηγική του καπιταλισμού. Φαίνεται να επιβεβαιώνονται οι χειρότερες προβλέψεις της κριτικής θεωρίας του Μαρξ,όπου το φάντασμα των αναλύσεων αυτών για την παγκόσμια ύφεση φαίνεται να βασανίζουν αδιάκοπα όλους τους οικονομικούς αναλυτές σε παγκόσμια κλίμακα. Ο καπιταλισμός ως σύστημα οργάνωσης της κοινωνίας έχει δείξει ήδη τα όρια του και αντικειμενικά έχει ήδη ξεπεραστεί. Θα συνεχίσει μέσα σε αδιάκοπες κρίσεις και ύφεση σε παγκόσμια κλίμακα, η κρίση του είναι δομική.

Όλα τα παραπάνω συμπεράσματα – σημειώσεις αυτής της μικρής εισαγωγής είναι κομμάτι των σημειώσεων μας από τον κύκλο αυτομόρφωσης τον περασμένο Μάρτιο του 2013 – και δεν θα είχαν καμιά αξία χωρίς μια διαλεκτική σύνδεση του εθνικό και την κατάσταση σε αυτήν την χώρα

Ανοίγοντας και παραπέρα την συζήτηση… το εκκρεμές ανάμεσα στον εθνικό κορμό και την τάξη

Φωτογραφία από τα μπλόκα στην εθνική Τρίπολης Σπάρτης. πηγή εφημερίδα Λακωνικός

Φωτογραφία από τα μπλόκα στην εθνική Τρίπολης Σπάρτης. πηγή εφημερίδα Λακωνικός

Κάπου εδώ ίσως πρέπει να εντάξουμε και την συζήτηση για το ταξικό που φαίνεται να βασανίζει πολλούς και πολλές αυτόν το καιρό. Έχουμε επιχειρήσει στο παρελθόν να ξεκινήσουμε μια αναλυτική αφήγηση πάνω σε αυτό το αρκετά λεπτό ζήτημα. Έχουμε τοποθετηθεί ήδη δημόσια ότι δεν μας ενδιαφέρει η εργολαβία του ταξικού ανταγωνισμού.

Όσοι/ες σήμερα μιλούν για ταξικούς αγώνες δεν μπορούν να κρύψουν την αδυναμία και αντίφαση των λεγόμενων τους. Τα κούφια λόγια χωρίς κανένα απολύτως περιεχόμενο (ανάλυση τι εννοούν) για τους «ταξικούς και κοινωνικούς αγώνες εντάσσονται μέσα στην σφαίρα της αφηρημένης έννοιας «του λαού» και χωρίς αμφιβολία του εθνικού κορμού.

Όλοι αυτοί/ες που σήμερα αρνούνται να τοποθετηθούν σε αυτό το ζήτημα (μιλώντας και τοπικά) είναι γιατί ξέρουν ότι πρέπει πρώτα από όλα να μας πουν και για την θέση τους πάνω στο πρόβλημα «εθνικό – ταξικό», κάτι που αποφεύγουν μέχρι σήμερα.

Από την δική μας σκοπιά τώρα, δεν αντιμετωπίζουμε τον ταξικό ανταγωνισμό, ως την μόνη κυρίαρχη κοινωνική σχέση. Πιστεύουμε ότι κάτι τέτοιο θα μας έφερνε και εμάς σε μια αντιδιαλεκτική αντίφαση αναφορικά με τα μόνιμα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοήσουμε τον ταξικό ανταγωνισμό, αντίθετα τον εντάσσουμε στο σύνολο της κριτικής μας απέναντι στο υπάρχον. Για παράδειγμα πρέπει να δούμε με αρκετή σοβαρότητα τις εργασιακές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες στην σκατο-χώρα, γιατί εκτός από τις φασιστικές επιθέσεις, τα πογκρόμ και τις δολοφονίες έχουν να αντιμετωπίσουν και αυτήν την άθλια πλευρά της πραγματικότητας τους.

Για να μιλήσουμε όμως με σαφήνεια, οι μετανάστες δεν έχουν μόνο να αντιμετωπίσουν τα χαμηλά μεροκάματα και την ανασφάλιστη εργασία, αλλά και το γεγονός ότι πολλές φορές δολοφονούνται για να μην πληρωθούν από τα ελληνικά τους αφεντικά. Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, η ταξική κατά τα άλλα ανάλυση της αριστεράς, είναι τουλάχιστον αντιφατική. Κανένας ελληνας σε αυτήν την χώρα(ή τουλάχιστον μεμονωμένες περιπτώσεις) δεν έχει δολοφονηθεί για να μην πληρωθεί τα δεδουλευμένα του, το εθνικό συνεπώς επικαθορίζει σε μεγάλο βαθμό την οικονομική εκμετάλλευση. Η απουσία ενός τέτοιου προσδιορισμού του ταξικού, στρώνει το χαλί σε μια επικίνδυνη αφήγηση (του ταξικού), σπρώχνοντας το όλο και περισσότερο στο εθνικό.

Είναι αυτό που ιστορικά, (μιλώντας και για το πρώιμο ελληνικό κράτος) αντικατέστησε το «εργατική τάξη στην Ελλάδα» με το «ελληνική εργατική τάξη», βγάζοντας απέξω από το «ταξικό μπουρδολόγιο» της αριστεράς τους ιστορικούς ταξικούς αγώνες και άγριες εργατικές απεργίες των μειονοτήτων και διαφορετικών «εθνοτικών ομάδων» στην ελλαδική επικράτεια. Ξεχνούν σκόπιμα ή αγνοούν ιστορικές οργανώσεις (πχ Φεντερασιον) αλλά και προσωπικότητες του εργατικού κινήματος στην βαλκανική επικράτεια, όπως ο ισπανο-εβραϊκής καταγωγής Αβραάμ Μπεναρόγια που υπήρξε ένας από τους πρώτους λαμπρούς πρωτεργάτες του σοσιαλιστικού κινήματος στον ελλαδικό χώρο. Το ίδιο και με τους αγώνες της Μακεδονικής εθνότητας. Αυτή τους η αμνησία δεν είναι διόλου τυχαία. Η αριστερά έπρεπε και αυτή να ελληνοποιηθεί και να προσαρμοστεί στην νέα πραγματικότητα.

Γυρίζοντας πάλι τοπικά και στο σήμερα, στην Σκάλα Λακωνίας έχουμε παραδείγματα ταξικών διεκδικήσεων των μεταναστών που πολλές φορές πέρασαν στα ψιλά. Το 2009 εργάτες γης κυρίως από το Πακιστάν, βγήκαν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τις συνθήκες διαβίωσης τους, όταν το ελληνικό κράτος αποφάσισε να καταστείλει όποιον/α τους νοίκιαζε σπίτια. Εκτός από μια μικρή μειοψηφία που στάθηκε αλληλέγγυα στον αγώνα των μεταναστών, η πλειοψηφία της τοπικής κοινωνίας επικρότησε την συγκεκριμένη επιχείρηση εξόντωσης τους από το κράτους. Κάποιοι από εμάς τότε βοηθήσαμε τους μετανάστες έμπρακτα, συμπληρώνοντας αιτήσεις ασύλου και παραμονής τους στην χώρα. Αυτό τότε τολμήσαμε και το ονομάσαμε τοπική εξέγερση των μεταναστών Πακιστανικής καταγωγής(δείτε σχετικό βίντεο εδώ). Τα χρόνια που ακολούθησαν της συγκεκριμένης εξέγερσης βρήκαν την Πακιστανική κοινότητα στην Σκάλα πιο έμπειρη και οργανωμένη στις διεκδικήσεις της. Κάποιες φορές οι εργάτες αυτοί προχώρησαν και σε κάποιες πετυχημένες απεργίες για τα μεροκάματα τους, που τις περισσότερες των περιπτώσεων δεν ξεπερνούσαν τα 15 ευρώ.

Ακόμα δεν μπορούμε να ξεχάσουμε και άλλες καταστάσεις όπως αυτή με τα πρόσφατα αγροτικά μπλόκα στην εθνική Σπάρτης – Τρίπολης (Φλεβάρης 2013). Εκεί κτηματίες της περιοχής έστησαν ένα ιδιόμορφο εθνικό λαϊκό μέτωπο/συμμαχία. ΚΚΕδες, ΣΥΡΙΖαίοι, άλλοι αριστεροί, ακόμα και άτομα που δήλωσαν σε μας αντιεξουσιαστές, χέρι χέρι με άτομα που δεν είχαν κανένα πρόβλημα να δηλώσουν ανοιχτά ότι είναι ακροδεξιοί. Όλοι μαζί πήραν τους δρόμους, τους ένωσε ο κοινός αγώνας για την προστασία της παραγωγής τους. Όλο αυτό το σκυλολόι έμεινε αρκετές εβδομάδες μαζί. Αν ανατρέξει κανείς σε εκείνη την περίοδο στο διαδίκτυο, θα βρει αρκετά κείμενα για τα «δίκια του αγώνα» των ιδιοκτητών γης. Κουβέντα καμιά βέβαια για τις συνθήκες εργασίας στα σκλαβοχώραφα τους, χιλιάδων μεταναστών, αλλά και ντόπιων, μεταξύ αυτών και ανθρώπων από εμάς.

Η κριτική μας λοιπόν πρέπει να βρει και πρακτική εφαρμογή και να φτάσει στα αυτιά των μεταναστών.

Είμαστε όλοι μετανάστες;

Πολύ συχνά τα τελευταία 10 χρόνια, ένα από τα κύρια συνθήματα που τράνταξε τις πορείες των αναρχοαριστερών σε ολόκληρη την επικράτεια ήταν το γνωστό σε όλους/ες μας «είμαστε όλοι μετανάστες». Πραγματικά κάποιος/α που ακούει για πρώτη φορά αυτό το σύνθημα δεν μπαίνει στην διαδικασία να σκεφτεί τι πραγματικά μπορεί να κρύβει αυτή η φράση του αριστερο-αναρχικού όχλου. Αν όμως κάποιος/α μπει στην διαδικασία να το κάνει, καλό θα ήταν να σκεφτεί αν είναι όντως έτσι. Είμαστε όλοι μετανάστες; Μήπως το σύνθημα βρωμάει πρωτίστως πατριωτισμό; Ας αναλογισθούμε μέσα σε τις συνθήκες αναπτύχθηκε το εργατικό κίνημα των μεταναστών στον ελληνικό βούρκο και τις συνθήκες ζωής τους όλες τις προηγούμενες δεκαετίες. Αυτοί που απολαμβάνουν το προνόμιο του legal status, δεν έχουν κανένα δικαίωμα να φωνάζουν ότι είμαστε όλοι μετανάστες, γιατί απλούστατα δεν είμαστε. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί παρά να είναι ένα ιδιότυπο ξέπλυμα του ελληνικού όχλου και των ευθυνών του. Η απαραίτητη ωραιοποίηση για την προσέγγιση του.
Από το «είμαστε όλοι μετανάστες» στην «ελληνική εργατική τάξη και ελληνικό λαό».

Μέσα σε αυτό το κλίμα σύγχυσης, ο χώρος αποφάσισε να στηρίξει/συμμετέχει και στις γενικές απεργίες, με λόγια μισά, ανούσια λόγια. Ενδεικτικά μερικά από αυτά: «αγώνας ενάντια στα μνημόνια», «αυτοί που καταστρέφουν τις ζωές μας», «ο εχθρός είναι στις τράπεζες και στα υπουργεία» (οι τραπεζίτες δηλαδή), «η αξιοπρέπεια μας», πάντα αναφερόμενοι στους «ΑΥΤΟΙ». Αυτές τους οι παρορμήσεις πιστεύουμε ότι είναι αποτέλεσμα του ότι ονομάζουν «ταξική ανάλυση». Βέβαια η ταξική τους αυτή αφήγηση έχει τόση σχέση με την σύγκρουση με τις κοινωνικές σχέσεις και το υπάρχον όσο ο φασίστας με την ελευθερία.

Και ένας επίλογος

Αν σήμερα στο νέο μεταφορντικό πεδίο έχει ακόμα αξία μια συζήτηση για το ταξικό ζήτημα, είναι γιατί παίζει πρωταρχικό ρόλο στον αγώνα για την επιβίωση όλων αυτών των ξένων σωμάτων μέσα στην ελληνική σκατοκοινωνία. Δημοσιεύουμε όλες τις παραπάνω θέσεις όπως τις συζητήσαμε τους περασμένους μήνες, χωρίς να πιστεύουμε ότι είναι ολοκληρωμένες, ίσως να είναι και αρκετά αντιφατικές σε κάποια σημεία. Παρόλα αυτά αποτελούν μια πρόχειρη καταγραφή της τοπικής και όχι μόνο πραγματικότητας σε σχέση με το αυτό το λεπτό ζήτημα του ταξικού και την νέα φάση που μπαίνει ο καπιταλιστικός κόσμος. Οι εξεγέρσεις και η συμμετοχή μεταναστών σε αυτές, όπως για παράδειγμα σε αυτή του Δεκέμβρη του 2008 στην Αθήνα και της Στοκχόλμης του 2013, είναι η καλύτερη απόδειξη ότι το μέλλον μας επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις. Αυτό από μόνο του είναι μια καλή αφορμή να μας βάλει σε κίνηση στο παρόν – στην οικοδόμηση ενός μαχητικού ανθελληνικού αντιφασιστικού χώρου κριτικής και πράξης.

Σημειώσεις και βιβλιογραφία για παραπέρα ανάγνωση

1) Τεόντορ Αντόρνο/ Μαξ χορκχάιμερ – Διαλεκτική του Διαφωτισμού(εκδόσεις νήσος)

2) Moishe Postone – ιστορία και κριτική του καπιταλισμού

3) Moishe postone – ιστορικοί και ολοκαύτωμα (στα ελληνικά εκδόσεις Ισνάφι)

4) terminal 119 – Το εκκρεμές ανάμεσα στο έθνος και την τάξη μέρος β’ η μάχη της Σαλονίκης

Αυτόνομη πρωτοβουλία ενάντια στην λήθη 3 Νοέμβριου 2013

2 thoughts on “θέσεις πάνω στο ταξικό ζήτημα, το έθνος και την κρίση

  1. Παράθεμα: Μια τοποθέτηση για τα αγροτικά μπλόκα των τελευταίων εβδομάδων | αυτόνομη πρωτοβουλία ενάντια στην λήθη

  2. Παράθεμα: Διάλογος πάνω στο ταξικό: μια απάντηση – κριτική στο κείμενο/σημειώσεις της αυτόνομης πρωτοβουλίας ενάντια στην λήθη | αυτόνομη πρωτοβο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s