Φάκελος Λακωνική Ιστορία #02 Στοιχεία για τις μάχες στην Λακωνία τον Δεκέμβρη 1943 και η συνεργασία των ταγμάτων Ασφαλείας με τους Ναζί


 

Πριν λίγες μέρες, στις 27 Γενάρη η μέρα αυτή έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως η μέρα μνήμης για το ολοκαύτωμα. Η μέρα αυτή είναι άκρως συμβολική και αυτό γιατί οι στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού (60η Στρατιά του 1ου Ουκρανικού Μετώπου) επικεφαλής του οποίου είναι ο συνταγματάρχης Πάβελ Κουρότσκιν, απελευθερώνουν τους 7.000 περίπου εναπομείναντες κρατούμενους του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς. Μόνο στο Άουσβιτς Μπίρκεναου εξοντώθηκαν πάνω από 1.100.000 άνθρωποι στην πλειονότητα τους Εβραίοι, Σίντι και Ρομά. 71 χρόνια μετά την απελευθέρωση, η Ευρώπη κατευθύνεται προς μια αναβίωση του ναζισμού ή ίσως πρέπει να πούμε ότι ο ναζισμός δεν πέθανε ποτέ, επιβίωσε μέσα από τις πολιτικές των καπιταλιστικών εθνών κρατών και την ιστορική λήθη. 71 χρόνια μετά, λίγοι είναι αυτοί που θυμούνται ότι ο κόκκινος στρατός απελευθέρωσε το Άουσβιτς. Αντίθετα, είναι πολλοί  αυτοί που επιχειρούν να εξισώσουν τον κομμουνισμό με τον ναζισμό ή να διαστρεβλώσουν την ιστορία. Δεν είναι επίσης λίγοι αυτοί που σήμερα κρύβονται πίσω από τον “αντισιωνισμό” για να ξεράσουν τον αντισημιτισμό τους [1]. Με το ζήτημα της αναθεώρησης της ιστορίας, το ολοκαύτωμα και την ιστορική λήθη έχουν ασχοληθεί και μια σειρά στοχαστές που αν και είναι ελάχιστοι, ιδιαίτερα αυτοί που μιλούν από ανταγωνιστική κριτική σκοπιά στον καπιταλισμό, ο λόγος τους παραμένει ιδιαίτερα σημαντικός. Μέσα σε αυτούς θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και τους δύο επιζώντες του Άουσβιτς που είχαν το κουράγιο να διηγηθούν τι συνέβη στην ανθρωπότητα. Ο λόγος για τον Πρίμο Λέβι [2] που έχουμε ασχοληθεί και εμείς εδώ σε έναν ανοιχτό κύκλο αυτομόρφωσης και τον Ζαν Αμερύ [3]. Στην Λακωνία δεν έχουμε Εβραίους που φεύγουν από εδώ με τα τρένα για το Άουσβιτς. Το Εβραϊκό στοιχείο εξαφανίστηκε από την Νότια Πελοπόννησο αρκετά νωρίς και θα μας απασχολήσει αρκετά στο μέλλον μιας και ήδη επεξεργαζόμαστε πληροφορίες. Αρκεί ίσως εδώ να σημειώσουμε ότι η ελληνική απόπειρα κατασκευής της εθνικής ταυτότητας και του ελληνικού εθνικού κράτους πέρασε από πάνω από χιλιάδες πτώματα όπως μας διδάσκει το παράδειγμα της μάχης της Τριπολιτσάς [4]

Αν και αργήσαμε λίγο, επιλέγουμε αυτές τις μέρες να συνεχίσουμε τις δημοσιεύσεις μας σχετικά με την ιδιαίτερη ιστορία της Λακωνίας και της νότιας Πελοποννήσου, ξεκινώντας πριν μια εβδομάδα με μια δημοσίευση για έναν Ιταλό αντιφασίστα και έναν Γερμανό που έδρασαν στην περιοχή κατά την διάρκεια του ΙΙ παγκοσμίου πολέμου και αυτό το κάναμε για συμβολικούς λόγους. Μέσα σε όλα δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε ότι η κύρια αφορμή για να ξεκινήσουμε τον Φάκελο Λακωνική Ιστορία στάθηκαν  δυο φασιστικές εκδηλώσεις του πατριωτικού συνδέσμου Λακωνίας που έγιναν το προηγούμενο διάστημα στην Σκάλα Λακωνίας τον Οκτώβριο για τον δικτάτορα Μεταξά [5] και στους Μολάους τον Δεκέμβριο για τους εκτελεσμένους από τον ΕΛΑΣ τον Δεκέμβρη του 1943 [6]. Ο πατριωτικός σύνδεσμος αποτελεί ένα τοπικό παράρτημα της χρυσής αυγής στην Λακωνία που συνεχίζει να προκαλεί την ιστορική μας μνήμη. Και για τις δύο εκδηλώσεις έχουμε γράψει σε προηγούμενες δημοσιεύσεις σε αυτό το μπλογκ. Για αυτό λοιπόν σήμερα σε αυτήν εδώ την δημοσίευση θα μας απασχολήσουν τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στην Λακωνία κατά την διάρκεια του Δεκέμβρη του 1943, όπως τα βρήκαμε μέσα από πηγές και αφηγήσεις συντρόφων, φίλων αλλά και ενός πρωταγωνιστή του αντιφασιστικού αγώνα στην Λακωνία, που αν και δεν θα μπορούσαμε να συμμεριστούμε τα πολιτικά του συμπεράσματα, τον συμπεριλαμβάνουμε σε αυτήν την έρευνα για τον απλούστατο λόγο ότι είναι ένας από τους ελάχιστους που έκαναν μια στοιχειώδη καταγραφή των γεγονότων κατά την διάρκεια της ναζιστικής κατοχής στην Λακωνία. Αναφερόμαστε στον Κώστα Βουγουκλάκη που γεννήθηκε στο χωριό Λάγια της Μάνης και έδρασε με τον ΕΛΑΣ στην Λακωνία την περίοδο αυτή. Μέσα από τις πληροφορίες που μας δίνει και μπορείτε να διαβάσετε παρακάτω φαίνεται η συνεργασία σε πολεμικές επιχειρήσεις και πλιάτσικα σε διάφορες περιοχές της Λακωνίας των ταγμάτων ασφαλείας και των ναζί, μεταξύ τους βρίσκονται και εκείνοι που τιμούν σήμερα οι χρυσαυγίτες στους Μολάους. Ο κόσμος των ταγμάτων ασφαλείας και η δράση τους την περίοδο 1941 – 1944 είναι στενά συνδεδεμένη με τους ναζί και έχει ιστορική καταγωγή από τις διάφορες φασιστικές και εθνικοσοσιαλιστικές οργανώσεις στην Ελλάδα με κύρια έδρα τους την Θεσσαλονίκη. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν είναι τυχαίο, σε μια πόλη που το εβραϊκό στοιχείο πριν τα πρώτα τρένα για τα στρατόπεδα εξόντωσης ηγεμονεύει και πληθυσμιακά και πολιτισμικά. Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε και την συμβολή της σοσιαλιστικής Φεντερασιόν στο εργατικό κίνημα που έπαιξε και αυτή πολύ σημαντικό ρόλο για την ανάδυση του προλεταριακού ανταγωνισμού. Μια πολύ καλή συγγραφική έρευνα για την στήριξη και την συνεργασία των ελλήνων φασιστών με τους ναζί ενάντια στον κοινό εχθρό που δεν ήταν άλλος από τον κομμουνισμό, μας έρχεται από τον Στράτο Δορδανά με τίτλο «Έλληνες εναντίων Ελλήνων και αξίζει να διαβαστεί ευρύτερα [7].

Μάχη  στην Γέφυρα της Απηδιάς 2.12.43: Το τρίτο τάγμα του ΕΛΑΣ αποφάσισε να εξουδετερώσει τις γερμανικές βάσεις Μολάων και Απηδιάς. Σύμφωνα με το σχέδιο, ένα τμήμα από 45

Παρτιζάνοι του ΕΛΑΣ πηγή φωτογραφίας: archive1936-1944.blogspot.com

Παρτιζάνοι του ΕΛΑΣ πηγή φωτογραφίας: archive1936-1944.blogspot.com

άντρες, με επικεφαλής το μόνιμο υπολοχαγό Γιάννη Μακρή, θα χτυπούσε την γέφυρα. Άλλο τμήμα έστησε ενέδρα να εμποδίσει ενισχύσεις από Γύθειο και Σπάρτη. Ένα τρίτο τμήμα θα εμπόδιζε ενισχύσεις από τους Μολάους, ενώ μια διμοιρία θα ορμούσε μέσα στην πόλη μόλις θα ‘βγαινε η δύναμη για ενίσχυση της Απήδιάς. Στη βάση των Μολάων ήταν καμιά ογδονταριά Γερμανοί και αρκετοί ταγματασφαλίτες. Η επίθεση κατά της γέφυρας έγινε στις 6 το πρωί. Ύστερα από δίωρη σκληρή μάχη, η φρουρά εξοντώθηκε. Σκοτώθηκαν 34 Γερμανοί και δύο πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Κυριεύτηκαν 25 όπλα μάουζερ, δύο βαριά πολυβόλα, τρία μυδράλια, πέντε μαρσίπ, τρία τρομπλόν, ένας όλμος ατομικός, 4 πιστόλια και πολλά πυρομαχικά. Ο ΕΛΑΣ είχε τρεις τραυματίες από τους οποίους ο ένας πέθανε. Το τμήμα που ενέδρευε προς Γύθειο – Σπάρτη χτύπησε τις ενισχύσεις που πήγαιναν να βοηθήσουν τη φρουρά της Απηδιάς, με αποτέλεσμα να καταστραφούν 4 αυτοκίνητα του εχθρού, να σκοτωθούν 9 χιτλερικοί και να τραυματιστούν πολλοί. Η διμοιρίαπου θα επιτίθετο κατά των Μολάων απέτυχε. Καθώς οι αντάρτες βάδιζαν ακροβολισμένοι να πιάσουν θέσεις, έγιναν αντιληπτοί από μερικούς ταγματασφαλίτες που είχαν βγει στα ξεμόνια για πλιάτσικο και ειδοποίησαν τους Γερμανούς. Αμέσως όλη η εχθρική δύναμη των Μολάων, αντί να φύγει για την Απηδιά, στράφηκε ενάντια στον κοντινό της αντίπαλο. Όλμοι, πυροβολικό, πολυβόλα και δύο αεροπλάνα από το διπλανό αεροδρόμιο με ρουκετοβίδες ανάσκαψαν όλη την γύρω περιοχή. Η ελασίτικη διμοιρία απομακρύνθηκε χωρίς απώλειες. Μοναδικό θύμα ήταν ο γενναίος αντάρτης μπαρμπα-Λιας (Ηλ. Κορίνης). Πιάστηκε βαριά τραυματισμένος και κρεμάστηκε ετοιμοθάνατος από τους ταγματασφαλίτες.

Μάχη στην Φράγκα, 3.12.43: Ομάδα του ΕΛΑΣ χτύπησε γερμανικό αυτοκίνητο στο δρόμο Γυθείου – Αρεόπολης στην περιοχή της Φραγκάς. Η μάχη κράτησε πάνω από μια ώρα. Νεκροί 17 ναζί και ένας πιάστηκε αιχμάλωτος. Κυριεύτηκε ο οπλισμός και το αυτοκίνητο καταστράφηκε.

Μάχη στα Κονάκια 9.12.43: Μια διμοιρία του ΕΛΑΣ, με επικεφαλής τον ανθυπολοχαγό Σωτ. Μπουτσικάρη, ξεκουραζόταν στο χωριό, όταν ξαφνικά εκδηλώθηκε γερμανική επιδρομή. Οι αντάρτες έπιασαν θέσεις βιαστικά σε δύο κοντινούς λόφους και τους περίμεναν. Με τις πρώτες μπαταρίες των ανταρτών η εμπροσθοφυλακή των γερμανών εξουδετερώθηκε. Μερικοί σκοτώθηκαν και οι υπόλοιποι κουτρουβάλησαν στον κατήφορο της πλαγιάς. Ο αείμνηστος αγωνιστής Μήτσος Μαμάκος όρμησε για να πάρει τα όπλα των σκοτωμένων. Το τόλμημα ήταν αληθινή αποκοτιά γιατί η απόσταση ήταν μεγάλη και τα αραιά πυρά των συναγωνιστών του δεν κάλυπταν την επιστροφή του. Καθώς μάζευε τα πολύτιμα λάφυρα, τραυματίστηκε, ενώ ταυτόχρονα φάνηκε νέα εχθρική δύναμη που ανέβαινε από την ρεματιά. Ανήμπορος να διαφύγει, χώθηκε σε ένα σκίνο. Έκοψε ρίγανη και κάθισε επάνω της για να σταματήσει η αιμορραγία. Οι Γερμανοί ανέβαιναν ακροβολισμένοι σε παγάνα. Ένας χιτλερικός είχε πορεία προς τον κρυμμένο αντάρτη, χωρίς να τον έχει αντιληφθεί. Όταν ζύγωσε ανυποψίαστος 12-15 μέτρα…. ο Μαμάκος του φύτεψε μια σφαίρα στο κεφάλι και το έκοψε τον δρόμο. Μέσα στον ορυμαγδό της μάχης, η πιστολιά του αντάρτη πέρασε απαρατήρητη από τους άλλους Γερμανούς. Οι ελασίτες, μη έχοντας αρκετά πολεμοφόδια, συμπτύχθηκαν χωρίς απώλειες, εκτός από τον Μαμάκο που τον νόμιζαν για σκοτωμένο. Το βράδυ όμως της ίδιας μέρας ο αγνοούμενος έσμιξε με την ομάδα του φορτωμένος 3 όπλα μάουζερ και ένα αυτόματο. Στην μάχη αυτή οι ναζί έχασαν 15 άτομα και είχαν αρκετούς τραυματίες.

Μάχη στο Λίμπερδο – Ψαθάκια, 11 και 12.12.43. Η Γερμανική δύναμη της φρουράς Γυθείου, μαζί με ταγματασφαλίτες έκαναν εξόρμηση για να σπάσουν τον ασφυκτικό κλοιό των ανταρτών που είχε απομονώσει την βάση τους. Ο λόχος του Ηλ. Καραμούζη τους χτύπησε και ύστερα από 5ωρη μάχη αναγκάστηκαν να επιστρέψουν τσακισμένοι στο Γύθειο με αρκετούς τραυματίες, εγκαταλείποντας 8 νεκρούς Γερμανούς και έναν ταγματασφαλίτη. Ο ΕΛΑΣ είχε 2 νεκρούς. Τον Γ Γιδάκο και τον Ιταλό αντιφασίστα Τζιοβάνι, ο οποίος πολεμούσε ανεβασμένος σε μια βελανιδιά. Το Α τάγμα του ΕΛΑΣ εγκατέστησε μόνιμα φυλάκια στην Κοκκινόραχη έναντι της Σπάρτης, για να προστατεύουν την περιοχή από επιδρομές Γερμανών ναζί και ταγματασφαλιτών.

Στις 21.12.43: Ύστερα από διαταγή της ανώτερης γερμανικής διοίκησης, το τάγμα «ΛΕΩΝΙΔΑΣ» του Λεωνίδα Βρεττάκου χαρακτηρίστηκε τμήμα της μονάδας 40028 του γερμανικού στρατού και οι ταγματασφαλίτες ορκίστηκαν ομαδικά πίστη και υποκοή στις γερμανικές αρχές κατοχής.

Μάχη στην Συκιά 26.12.43: Τμήμα του Τρίτου τάγματος του ΕΛΑΣ χτύπησαν Γερμανούς και ταγματασφαλίτες που έκαναν επιδρομή. Σκοτώθηκαν 8 Γερμανοί, 5 ταγματασφαλίτες και καταστράφηκε ένα εχθρικό αυτοκίνητο.

Μάχη στους Μολάους 28.12.43: Δυνάμεις του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ χτύπησαν την εχθρική βάση και ύστερα από 4ωρη σκληρή μάχη οι συνεργάτες των Γερμανών εξουδετερώθηκαν. Πιάστηκαν 400 αιχμάλωτοι από τους οποίους 370 αφέθηκαν αμέσως ελεύθεροι. Ύστερα από αξίωση του λαού της πόλης κρατήθηκαν 30, οι οποίοι βαρύνονταν με εγκλήματα και βιασμούς. Την ίδια μέρα ο λόχος του ΕΛΑΣ υπό τον Καραμούζη εμπόδισε τις γερμανικές ενισχύσεις Γυθείου που πήγαιναν στους Μολάους.

Μάχη στο Αλεποχώρι 29.12.43: Τμήμα του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ χτύπησε  τρία γερμανικά αυτοκίνητα που έκαναν επιδρομή στο Αλεποχώρι Λακεδαίμονος. Καταστράφηκε το ένα εχθρικό αυτοκίνητο και σκοτώθηκαν 14 χιτλερικοί. [8]

Πηγές και βιβλιογραφία

[1] 71 χρόνια μετά την 27η Γενάρη 1943 https://grassrootreuter.wordpress.com/2016/01/27/tosxoliotougrassrootreuter39/

[2] Διαβάστε άρθρο του Primo Levi σχετικά με την αναθεώρηση της ιστορίας με τίτλο «η μαύρη τρύπα του Άουσβιτς πολεμική στους Γερμανούς ιστορικούς» στην ηλεκτρονική έκδοση του shades https://theshadesmag.wordpress.com/2016/01/12/anatheorisitisistorias/

[3] Διαβάστε το σχετικό άρθρο για τον Jean Amery εδώ https://grassrootreuter.wordpress.com/2014/09/16/amery/

[4] Για την μάχη της Τριπολιτσάς και τις ακραιότητες εκεί διαβάστε σχετικά στο βιβλίο του Δημήτρη Λιθοξόου «Σύμμικτος Λαός» εκδόσεις Μπατάβια Θεσσαλονίκη 2005, σελ. 24 κ 25

[5] Διαβάστε περισσότερα σε κείμενο παρέμβαση της ΑΠΕΛ https://skalalakonias.wordpress.com/2015/10/26/giatindrasitonneonazistinskalalakonias/

[6] Σχετικά με την εκδήλωση στους Μολάους https://skalalakonias.wordpress.com/2016/01/14/molaoilakonias/

[7] Στράτος Ν. Δορδανάς «Έλληνες εναντίων Ελλήνων: ο κόσμος των ταγμάτων ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη 1941-1944» εκδόσεις Επίκεντρο 

[8] Κώστας Βουγιουκλάκης «Οι πρωτοπόροι του αγώνα η εθνική αντίσταση στην Λακωνία» εκδόσεις Τροχαλία Οκτώβριος 2000 σελίδες 112 – 115

 

3 thoughts on “Φάκελος Λακωνική Ιστορία #02 Στοιχεία για τις μάχες στην Λακωνία τον Δεκέμβρη 1943 και η συνεργασία των ταγμάτων Ασφαλείας με τους Ναζί

  1. Για τους 118

    26 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1943 ΣΦΑΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΟΔΕΝΤΡΙ ΛΑΚΩΝΙΑΣ
    Το επεισόδιο αυτό της σειράς «ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ» αναφέρεται στην εκτέλεση 118 Ελλήνων ομήρων από τους Γερμανούς στο Μονοδέντρι Λακωνίας, στις 26 Νοεμβρίου 1943, ως αντίποινα για την επίθεση ανταρτών του ΕΛΑΣ σε γερμανική φάλαγγα στην ίδια τοποθεσία. Συνεντεύξεις συγγενών εκτελεσθέντων, επιζώντων και κατοίκων της Σπάρτης, μεταξύ των οποίων ο πρώην δήμαρχος Αθηναίων ΝΙΚΟΣ ΓΙΑΤΡΑΚΟΣ, ο πρώην δήμαρχος Σπάρτης ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΑΪΝΟΠΟΥΛΟΣ και ο οικονομολόγος ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΚΚΟΜΕΛΗΣ αφηγούνται βιώματα από την τοπική κοινωνία της κατοχικής Σπάρτης και μεταφέρουν μνήμες από το χρονικό της σύλληψης των ομήρων, της μεταγωγής τους στις φυλακές της Τρίπολης μέχρι την ώρα της εκτέλεσής τους. Γίνεται λόγος για τον ρόλο των δωσιλόγων της περιοχής, μελών των Ταγμάτων Ασφαλείας και συνεργατών των Γερμανών που συμμετείχαν στην κατάδοση των θυμάτων, για τις προσπάθειες αποφυλάκισης των συλληφθέντων, καθώς και για τη στάση του ΕΛΑΣ. Αναζητούνται επίσης, τα κριτήρια κατάδοσης των θυμάτων, αριστερών και από επιφανείς οικογένειες, ενώ σκιαγραφείται το εγχώριο εμφυλιοπολεμικό κλίμα. Μεταξύ των εκτελεσθέντων, ο γιατρός ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΗΣ ο οποίος δεν δέχθηκε να φύγει αν και του το πρότειναν οι Γερμανοί. Η κόρη του ΑΝΝΥ ΚΑΡΒΟΥΝΗ-ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ καταθέτει τη δική της μαρτυρία για τα γεγονότα που συνδέονται με τον πατέρα της.
    Η κάμερα καταγράφει τα κτίρια-σύμβολα της Σπαρτιατικής κοινωνίας που συνδέονται με τις μνήμες του πρόσφατου παρελθόντος, όπως, την κλινική του γιατρού ΧΡ. ΚΑΡΒΟΥΝΗ και την οικία της οικογένειας ΤΖΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΥ από την οποία εκτελέστηκαν τέσσερα αδέλφια.

  2. Παράθεμα: Στοιχεία για τις μάχες στην Λακωνία τον Δεκέμβρη 1943 και η συνεργασία των ταγμάτων Ασφαλείας με τους Ναζί – Shades magazine

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s